Payızın ilk günləri idi və Bakıya elə bir yağış gəlmişdi ki, sanki göy birdən-birə açılıb yerə tökülmüşdü. Mən işdən çıxıb evə qayıdırdım, amma metronun ağzına çatanda gördüm ki, camaat elə sıxılıb ki, iynə atsan yerə düşməz. Qərara aldım ki, gözləyəcəyəm, bir az kənara çəkilim, yağışın səngiməsini gözləyim. Elə o an qarşıda kiçik bir kafe gördüm, içəridə işıq yanırdı, pəncərədən buxar çıxırdı. İçəri girdim, küncdə bir stol tapdım, kofe sifariş etdim və oturdum. Yağış pəncərəyə döyünürdü, kafedə köhnə bir radio çalırdı, heç kim məni tanımırdı. Elə bil ki, dünya bir neçə dəqiqəlik dayanmışdı və mən də o dayanmış dünyanın içində idim.
Telefonumu çıxardım, yeni bir şey axtarmırdım, sadəcə vaxt keçirmək istəyirdim. Bir neçə gün əvvəl dostum mənə bir tətbiqdən danışmışdı, dedi ki, "orada sual-cavab oyunu var, axşamlar oturub oynayıram, beynim boşalır". Mən o vaxt gülmüşdüm, amma indi, bu kafedə, yağışın səsi altında, həmin tətbiqi açmaq qərarına gəldim. Mostbet idi adı. Açdım, ekranda mostbet quiz dərhal gözümə dəydi, çünki sual-cavab formatı mənə həmişə maraqlı gəlib, hətta universitet illərində imtahanlara hazırlaşanda belə özümə suallar verərdim. Elə orada, kofenin yanında ilk suala cavab verdim, sonra ikinci, üçüncü... Və qəribə bir şey oldu — yağışı unutdum.
Sual-cavablar elə qurulmuşdu ki, insanı özüylə aparırdı. Bəziləri ümumi bilik idi, bəziləri məntiq tələb edirdi, bəziləri isə elə sadə idi ki, gülməli olurdu. Mən bir neçə tur oynadım, cəmi bir neçə manat xərclədim, amma əsas məsələ bu deyildi. Əsas məsələ o idi ki, həftələrdir beynimdə davam edən o səs-küy — iş, borclar, planlar, narahatlıqlar — bir neçə dəqiqəlik susdu. Kafenin köhnə radiosu hələ də çalırdı, kofem soyumuşdu, mən isə ekrana baxırdım və içimdə bir rahatlıq hiss edirdim. Elə bil ki, kiminsə mənə dediyi bir zarafatı eşidirdim və gülümsəyirdim. Və o an başa düşdüm ki, bu cür kiçik şeylər insanı bəzən ən böyük yükdən qurtarır.
Bir az sonra kafenin qapısı açıldı, içəri bir kişi girdi, yağışdan islanmışdı, saçlarından su damırdı. O da küncdə oturdu, telefonunu çıxardı. Mən istər-istəməz gülümsədim, çünki elə bil ki, özümü görürdüm. O gün kafedən çıxanda yağış artıq səngimişdi, küçələr parıldayırdı, hava təmiz və sərin idi. Evə gedən yolda düşündüm ki, bəlkə də həyatda ən yaxşı anlar planlaşdırılmır — sadəcə olur. Bir yağış, bir kafe, bir neçə sual... Və sən o anı yaşayırsan, çünki başqa seçimin yoxdur.
Ertəsi gün işdə idim, amma beynimdə hələ də o kafe, o yağış, o suallar var idi. Qəribə də olsa, həmin gün işlərim daha yaxşı getdi. Həmkarlarım dedilər ki, "sən bu gün niyə belə pozitivsən?". Mən dedim ki, "yağışı sevirəm". Onlar güldülər. Amma içimdə bilirdim ki, səbəb təkcə yağış deyildi. O gün mostbet quiz oynayanda beynimdə bir şey dəyişdi — mən artıq hər şeyi ciddi qəbul etmirdim. Sualın cavabını bilmirdimsə, təxmin edirdim, səhv olsa da, gülürdüm. Bu kiçik yanaşma yavaş-yavaş həyatımın digər sahələrinə də keçdi. İşdə bir problem olanda artıq panikaya düşmürdüm, düşünürdüm ki, "bu da bir sualdır, cavabını tapacam". Və çox vaxt tapırdım.
Bu arada qeyd edim ki, o kafedə oturanda telefonumun batareyası azalırdı, ona görə də
mostbet quiz bölməsini açanda yüngül versiyada oynamağa başladım, çünki telefon köhnə idi və ağır səhifələri çətin açırdı. Amma bu, mane olmadı, əksinə, daha rahat oldu. Elə bil ki, sadəcə bir neçə sual, bir neçə dəqiqə, və kifayətdir. Mən artıq hər gün oynamırdım, həftədə bir-iki dəfə, adətən axşamlar, işdən sonra, ya da belə hava pozğunluğu olanda açırdım. Və hər dəfə dəqiqələrlə beynimi boşaldırdım, sonra isə telefonu bir kənara qoyub öz işimə qayıdırdım. Bu, mənim üçün bir növ rituala çevrildi — kiçik bir fasilə, kiçik bir qaçış, kiçik bir sevinc.
Bir neçə həftə sonra qardaşım mənə dedi ki, "sən son vaxtlar çox sakitləşmisən, nə oldu?". Mən ona o kafe hekayəsini danışdım, yağışı, radiosu, sualları. O dedi ki, "yəni bir oyun səni dəyişdi?". Mən dedim ki, "yox, oyun yox, o anı yaşamaq dəyişdi". Çünki mən o gün başa düşdüm ki, insan bəzən özünə icazə verməlidir ki, sadəcə otursun, heç nə etməsin, bir neçə dəqiqə uşaq olsun. Böyüklük budur — hər şeyi ciddi qəbul etməmək, bəzən gülmək, bəzən səhv etmək, bəzən isə sadəcə susmaq. O gün kafedə oturanda mən susdum, yağışı dinlədim, sonra bir neçə suala cavab verdim, güldüm, və evə gedəndə özümü yüngül hiss etdim. Elə bil ki, kiminsə mənim çiynimdən ağır bir yükü götürmüşdü.
İndi, aylar sonra, həmin kafeyə hələ də gedirəm. Bəzən yağış olur, bəzən günəşli olur, amma mən həmişə küncdəki o stolu seçirəm. Kofe sifariş edirəm, telefonu çıxarıram, bir neçə suala cavab verirəm. Bəzən qazanıram, bəzən itirirəm, amma əsas odur ki, o dəqiqələr mənimdir. Və bilirsinizmi, bəlkə də həyatda ən böyük qazanc elə bu kiçik anlardır — bir yağış, bir kafe, bir neçə sual, və içində yanan o kiçik işıq. Mən artıq bilirəm ki, hər dəfə çətinlik olanda oturub bir neçə suala cavab verəcəyəm, güləcəyəm, sonra isə qalxıb davam edəcəyəm. Çünki həyat belədir — bəzən dayanmaq lazımdır ki, sonra daha güclü davam edəsən.
